#
fia mór Éireannach (AIRE! - luaite in innéacs, ach chan sa téacs [Beckett, 1969])
fia mór (luaite faoi 'Seandálaíocht' & 'Zó-eolaíocht')
fia mór na mbeann (GLE-3)
ENGIrish elk
GLE-1: FGB (1977): cearbh = elk. Chan fhuil míniúchán níos mine ag Ó Dónall ar cén cineál 'elk' atá i gceist
— Ó Dónaill (1977). FGB
GLE-2: lch 263 - 'cearbh' - 'cearbh-fhia' - 'fia-chearbh'. An fia abhalmhór a bhíodh in Éirinn fadó, ........... LE CRÍOCHNADH
— Beckett, Colm (1967). Fealsúnacht Aodha Mhic Dhomhnaill [Dara cló, 1980]
GLE-3: "Éire na hOighearaoise - Iontaisí iontacha! - Cad a tharla d’Fhia Mór na mBeann?" - https://www.museum.ie/getmedia/2e45847a-4de6-4d06-9eef-9f6aaa894f6f/Ice_Age_Activity_Deer_GAEL.pdf [accessed 25.07.2025]
Lch 202, Alt 101: 7 ni he sin a mhain acht chabhuil an corbhfhiadh air a ttrachtidh na sean stauidh a bhfhathar a celegna aniochtair puill mhannla 7 mhoaneadh go di an la so
— Beckett, Colm (1967). Fealsúnacht Aodha Mhic Dhomhnaill [Dara cló, 1980]
Lch 203, Alt 101: Agus ní hé amháin, ach cá bhfuil an cearbhfhia ar a dtrachtann na sean-staraithe, agus a bhfaightear a gcloigne in íochtar poll mhíonlaigh agus mhóna go dtían lá seo?
— Beckett, Colm (1967). Fealsúnacht Aodha Mhic Dhomhnaill [Dara cló, 1980]
#
GLA-1: ‘small winkle’
— NatureScot/NàdurAlba (2018). The (common Scottish) mollusc list
#
GLE-1: Is as Meiriceá don éan seo. Tháinig ceann amháin acu isteach i dToraigh ar an 23 Meitheamh 2025 – sin le linn cúrsa Gaeilge de chuid Oideas Gael (21-17 Meitheamh 2025) ar an oileán. Bhí Gaeil as Meiriceá i láthair ar an chúrsa agus iad líofa sa Ghaeilge. Bhronn Seán Ó Cathail (Massachusetts, SAM) – a bhfuil cur amach aige ar an éan seo amuigh ar an Oileán Úr féin – 'gealbhán na n-amhrán' ar an éan, agus sin an t-ainm a d'úsáideadh muid go nádúrtha le linn an chuid eile den chúrsa. Sular fhág cuid againn slán leis an oileán, bhí comhrá agam (26.06.2025, PMC) san óstán le hAntóin Ó Mianáin (éaneolaí Thoraí) fá theacht an éin bhig seo. Shíl Antóin go mbeadh 'gealbhán ceoil' deas mar ainm air fosta. Dhá ainm a tháinig chun tosaigh go deas nádúrtha ar theacht an éin bhig seo go Toraigh gan coinne.
#
Apamea secalis (AIRE !!! Gach seans nach bhfuil an t-ainm seo sa Laidin ceart ar www.tearma.ie)
(lepidoptera)
(féileacáin)
(moths & butterflies)
LAT-1: 'common rustic = odhróg choiteann = Apamea secalis' [www.tearma.ie]; ACH 'common rustic' = 'Mesapamea secalis' [Irish moths] (https://www.irishmoths.net/AZ-moth.html / https://www.irishmoths.net/pages-moth/m-2343x.html [common rustic])
— www.tearma.ie
LAT-2: 'rustic moth = 'odhróg' [FGB]; rustic moth' = 'Hoplodrina blanda' [Irish moths] (https://www.irishmoths.net/AZ-moth.html / https://www.irishmoths.net/pages-moth/m-2382.html [rustic])
— Ó Dónaill (1977). FGB
#
(mollusca)
(moileasgan)
(moilisc)
(eeastyn shliggagh)
(molluscs)
GLA-1: Nua-fhacal, 'creachann breac' => ‘variegated scallop’
#
GLA-1: Nua-fhacal, 'feusgan mòr' => 'large mussel'
— NatureScot/NàdurAlba (2018). The (common Scottish) mollusc list
#
Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Coastal Birds
— Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Coastal Birds
— Reiltys Ellan Vannin (feicthe 2025). Kemmyrk Nadoor Ashoonagh ny h-Ayrey
#
A thaobh Biolbo a' coiseachd gu sgeilmeil a dh'ionnsaigh an t-solais dheirg, cha chreid mi gun caraicheadh ciabhag air easag mar thoradh air.
[td 31, An Hobat]
Maidir le Biolbó agus é ag siúl go fáilí i dtreo an tsolais deirg, ní dóigh liom go gcorródh easóg ribe dá féasóg á chloisteáil.
[lch 30, An Hobad]
As for Bilbo walking primely towards the red light, I don't suppose even a weasel would have stirred a whisker at it.
[p 45, The Hobbit]
#
"Ná cuirtear ‘an mhinc Eorpach’ orm! Is mise ‘an nórca’…
Fear de fhinte dúchais na hEorpach atá i mbaol a dhul in éag.
Déanaimis neamh-aird ar an Bhéarla nuair a bhímid ag iarraidh ainm Gaelach a chur ar Mustela lutreola. Déanaimis mar a dhéanann teangacha eile san Eoraip, .i. bíodh ainm dá chuid féin ar an ainmhí seo. Ná cuirimis ‘minc‘ air a thuilleadh.
Cé gur macasamhail an mhinc Mheiriceánach é, níl an ‘American mink’ congárach leis an ‘European mink‘ i dteaghmach na n-easóg. Agus de dheasca an droch-chlú atá ar an mhinc Mheiriceanach in Éirinn agus go mór sa Bhreatain, táthar ann inniu gur cuma leo fán seachrán ina bhfuil an nórca: tá Mustela lutreola i mbaol a dhul in éag ón domhan! Tá an mhinc Mheiriceánach ag déanamh scrios ar an nórca ar Mhór-Roinn na hEorpa; agus tá an baol ann go rachaidh sé in éag ar fad ón domhan!
Mar gheall ar an droch-ainm sin atá curtha ar an ‘European mink’ mar gheall ar an droch-chlú atá ar a ‘mhacasamhail’."
[Foinse: https://andulradoirgaelach.wordpress.com/2018/01/04/na-cuirtear-an-mhinc-eorpach-orm-is-mise-an-norca/#more-330; feicthe: 16.09.2025]
#
GLA-1: Nua-fhacal, 'breallach gainmhich' => 'sand gaper'
— NatureScot/NàdurAlba (2018). The (common Scottish) mollusc list
#
GLA-1: Nua-fhacal, 'breallach clabach' => 'wide-mouthed gaper'
— NatureScot/NàdurAlba (2018). The (common Scottish) mollusc list
#
(mollusca)
(moileasgan)
(moilisc)
(eeastyn shliggagh)
(molluscs)
GLA-1: Nua-fhacal, 'feusgan gorm' => 'blue mussel'
— NatureScot/NàdurAlba (2018). The (common Scottish) mollusc list
#
Reiltys Ellan Vannin (feicthe 2025). Kemmyrk Nadoor Ashoonagh ny h-Ayrey
— Reiltys Ellan Vannin (feicthe 2025). Kemmyrk Nadoor Ashoonagh ny h-Ayrey
#
(mammals)
"Déanaimis neamh-aird ar an Bhéarla nuair a bhímid ag iarraidh ainm Gaelach a chur ar Mustela lutreola. Déanaimis mar a dhéanann teangacha eile san Eoraip .i. bíodh ainm dá chuid féin ar an ainmhí seo. Ná cuirimis ‘minc' air a thuilleadh."
[Foinse: https://andulradoirgaelach.wordpress.com/2018/01/04/na-cuirtear-an-mhinc-eorpach-orm-is-mise-an-norca/#more-330; feicthe: 16.09.2025]
"Dealbhán 2. An mhinc (Mheiriceánach) (Neovison vison). Fine de chuid Mheiriceá atá ionrach san Eoraip, agus atá ag cur an nórca (Mustela lutreola) i mbaol."
[Foinse: https://andulradoirgaelach.wordpress.com/2018/01/04/na-cuirtear-an-mhinc-eorpach-orm-is-mise-an-norca/#more-330; feicthe: 16.09.2025]
#
GLA-1: Nua-fhacal, 'cnomhagan mòr' => 'large whelk'
— NatureScot/NàdurAlba (2018). The (common Scottish) mollusc list
#
(mollusca)
(moileasgan)
(moilisc)
(eeastyn shliggagh)
(molluscs)
GLA-1: = ‘fair lad’
— NatureScot/NàdurAlba (2018). The (common Scottish) mollusc list
#
GLA-1: Nua-fhacal, 'slige chnòtha' => 'nut shell'
— NatureScot/NàdurAlba (2018). The (common Scottish) mollusc list
#
Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Coastal Birds
— Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Coastal Birds
— Reiltys Ellan Vannin (feicthe 2025). Kemmyrk Nadoor Ashoonagh ny h-Ayrey
#
GLA-1: Nua-fhacal, 'gille eisir' = ‘oyster dog-whelk’
— NatureScot/NàdurAlba (2018). The (common Scottish) mollusc list
#
(isoptera)
(tairbh nathrach)
(snáthaidí móra)
(dagonflies)
NBDC (2022). Snáthaidí móra na hÉireann - www.BiodiversityIreland.ie
#
(Isoptera)
(tairbh nathrach)
(snáthaidí móra)
(dragonflies)
LAT-1: Straight abdomen that becomes dark blue
— MacIlleathain, Ruairidh (2013)
NBDC (2022). Snáthaidí móra na hÉireann - www.BiodiversityIreland.ie
#
(mammalia)
(sinigh)
(mammals)
Coinín óg. Cuirtear 'patachán' ar an ghiorria óg fosta.
Ua Maoileoin, Pádraig (2000). Dúlra Duibhneach
