#
(mammalia)
(sineacha)
(mammals)
Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Whales, Dolphins and Porpoises
— Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres Natoinal Nature Reserve. Whales, Dolphins and Porpoises
#
— Donna Rainey 18.06.2025
— Donna Rainey 18.06.2025
— Donna Rainey 18.06.2025
— Donna Rainey 18.06.2025
— Donna Rainey 18.06.2025
— Donna Rainey 18.06.2025
— Donna Rainey 18.06.2025
— Donna Rainey 18.06.2025
#
GLEasal [ ... an t-asal, ... eireaball an asail]fir. caighdeán cúng / meanraimis (CO - firinscneach)
asal [ ... an asal, ... ruball na hasaile]bain. caighdeán leathan (ULADH - baininscneach. Fuaim: an easal - 'n' caol)
Gleann Cholm Cille: 'James Donegal Irish' - TikTok 08.07.2025
# ![]()
GLE-1: AIRE! - Bíonn ciallacha éagsúla ar an fhocal seo ag brath ar an cheantar agus ar an chomhthéacs (https://www.teanglann.ie/ga/fgb/beith%c3%adoch)
Each le aon chas geal: cheannaich e;
Each le dhà cois ghil: cheannach e;
Each le trì casa geala: seachain, seachain, seachain e!
— BBC Alba (2008). Beul Chainnt. S1 E2
GLE-2: BEITHÍOCH
Thig leat beithíoch a thabhairt go dtige an t-uisce
— Lucas (1979). Grammar of Ros Goill Irish Co. Donegal
Na trí rud is fealltaí: cois chapaill, fiacail madaidh nó focal duine uasail
https://focloiruichadhain.ria.ie/1/?txt=capall
— Foclóir Mháirtín Uí Chadhain (https://focloiruichadhain.ria.ie/)
#
(aves)
(birds)
GLA-1: Muile: https://www.faclair.com/ViewEntry.aspx?ID=3C9065916567352E382AB557D85906FB
GLV-1: R. (<Cr.), Far.
— Rogers, Paul (2023). Eeanlee Vannin. Birds of Mann
SCO-1: A bird: the puffin Fratercula arctia. Cf. Irish 'albanach' "a species of puffin" from its solemn expression and black plumage; see ALABNACH [p 8]
— A Concise Ulster Dictionary (1996)
SCO-2: A bird: the puffin Fratercula arctia. Rathlin Island Gaelic fuaran literally "little cold one". from 'fuar' "cold" + diminutive ending '-an' [p 130]
— A Concise Ulster Dictionary (1996)
— Íomhá GLE-1: fuaran - Homer
#
"Pinc! Pinc!"ias.lat (GLE-1)
GLE-1:
...
https://ca.wikipedia.org/wiki/Pins%C3%A0 -
El pinsà comú, pinsà, xeu (Fringilla coelebs, del llatí vulgar pincio i aquest de pinc, onomatopeia del crit) és una espècie d'ocell de l'ordre dels passeriformes i de la família dels fringíl·lids.
...
https://en.wiktionary.org/wiki/pins%C3%A0#Catalan
pinsà (Català)
Etymology: Inherited from Vulgar Latin *pinciānus from an onomatopoeic *pink representing the sound of its call.
#
Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Whales, Dolphins and Porpoises
— Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres Natoinal Nature Reserve. Whales, Dolphins and Porpoises
#
LAT-1: It is not clear of English's distinction of 'the cormorant' (Phalacrocorax carbo) and 'the shag' (Gulosus aristotelis) over the years (see: Íomha 'LAT-1' thíos); and furthermore, the ability to distinguish between the two species must be questioned on various levels. In dictionaries, were the questionners and the respondants referring to the same species? Were they looking at the same bird, and did they both understand that there was a distinction that is, or may have been, made?
GLE-1: comhrá le Antóin Ó Mianáin (2024) ar thuras 'Colmcille'; agus comhrá le Jimmy McGinty (2025) ar an difear idir 'treathlach' agus 'duibhéan' le linn cúrsa le Oideas Gael. An leagan éagsúil, 'treathlach', le fáil in Hamilton.
GLV-1: Scarroo veg248 - EV.
— Rogers, Paul (2023). Eeanlee Vannin. Birds of Mann
Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Coastal Birds
— Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Coastal Birds
#
(aves)
(eòin)
(éanlaith)
(birds)
Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Coastal Birds
Connacht (Indreabhán)
— Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Coastal Birds
— Reiltys Ellan Vannin (feicthe 2025). Kemmyrk Nadoor Ashoonagh ny h-Ayrey
#
Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve
— Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve
#
coileach fraoigh [FUAIM] (fireann)
"Bhí mé i mo shuí ar maidin inniu sula raibh bán ar an lá agus fóbair go scanródh gocarsach na gcearc fraoigh mé."
Seaghán Bán 'ac Meanman
"I was up this morning before dawn and the crowing of the moorfowl almost frightened me."
#
LAT-1: This is a subspecies of 'Lepus timidus' [the mountain hare].
GLE-1: AIRE! Nuafhocal. Tá an chuma ann go bhfuil an t-ainm nuachumtha seo bunaithe ar mheascán den Bhéarla (mountain hare) agus den Laidin (hibernicus). Tá fíor-chuma na meanraimise / na hoifigeachaise ar an téarma (nó seans, an Béarlachas / Laidineachas) ar ainmhí atá chomh so-aitheanta i gcultúr agus i seanchas na nGael in Éirinn. Ní téarma 'dúchasach' é, agus ní téarma a rithfeadh le cainteoir ó dhúchas go nádúrtha. Is dócha go mbeadh úsáid ag an téarma i gcomhdháil idirnáisiúnta dá mbeadh gach duine ag labhairt i nGaeilge agus ag cur na gcineálacha de ghiorraithe uile i bhfarradh is a chéile; ach go fóill féin, sin ról na Laidine ina leithéid de chomhdháil, dá mbeadh a leithéid ann i nGaeilge nó i mBéarla faoi ghiorriacha.
— www.tearma.ie
— Donna Rainey (20.05.2025)
— Donna Rainey (20.05.2025)
— Donna Rainey (20.05.2025)
— Donna Rainey (20.05.2025)
#
Giorria óg. Cuirtear 'patachán' ar an choinín óg fosta.
Ua Maoileoin, Pádraig (2000). Dúlra Duibhneach
#
Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Heathland and Open Country Birds
— Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Heathland and Open Country Birds
#
fia mór Éireannach (AIRE! - luaite in innéacs, ach chan sa téacs [Beckett, 1969])
fia mór (luaite faoi 'Seandálaíocht' & 'Zó-eolaíocht')
fia mór na mbeann (GLE-3)
ENGIrish elk
GLE-1: FGB (1977): cearbh = elk. Chan fhuil míniúchán níos mine ag Ó Dónall ar cén cineál 'elk' atá i gceist
— Ó Dónaill (1977). FGB
GLE-2: lch 263 - 'cearbh' - 'cearbh-fhia' - 'fia-chearbh'. An fia abhalmhór a bhíodh in Éirinn fadó, ........... LE CRÍOCHNADH
— Beckett, Colm (1967). Fealsúnacht Aodha Mhic Dhomhnaill [Dara cló, 1980]
GLE-3: "Éire na hOighearaoise - Iontaisí iontacha! - Cad a tharla d’Fhia Mór na mBeann?" - https://www.museum.ie/getmedia/2e45847a-4de6-4d06-9eef-9f6aaa894f6f/Ice_Age_Activity_Deer_GAEL.pdf [accessed 25.07.2025]
Lch 202, Alt 101: 7 ni he sin a mhain acht chabhuil an corbhfhiadh air a ttrachtidh na sean stauidh a bhfhathar a celegna aniochtair puill mhannla 7 mhoaneadh go di an la so
— Beckett, Colm (1967). Fealsúnacht Aodha Mhic Dhomhnaill [Dara cló, 1980]
Lch 203, Alt 101: Agus ní hé amháin, ach cá bhfuil an cearbhfhia ar a dtrachtann na sean-staraithe, agus a bhfaightear a gcloigne in íochtar poll mhíonlaigh agus mhóna go dtían lá seo?
— Beckett, Colm (1967). Fealsúnacht Aodha Mhic Dhomhnaill [Dara cló, 1980]
#
GLE-1: Is as Meiriceá don éan seo. Tháinig ceann amháin acu isteach i dToraigh ar an 23 Meitheamh 2025 – sin le linn cúrsa Gaeilge de chuid Oideas Gael (21-17 Meitheamh 2025) ar an oileán. Bhí Gaeil as Meiriceá i láthair ar an chúrsa agus iad líofa sa Ghaeilge. Bhronn Seán Ó Cathail (Massachusetts, SAM) – a bhfuil cur amach aige ar an éan seo amuigh ar an Oileán Úr féin – 'gealbhán na n-amhrán' ar an éan, agus sin an t-ainm a d'úsáideadh muid go nádúrtha le linn an chuid eile den chúrsa. Sular fhág cuid againn slán leis an oileán, bhí comhrá agam (26.06.2025, PMC) san óstán le hAntóin Ó Mianáin (éaneolaí Thoraí) fá theacht an éin bhig seo. Shíl Antóin go mbeadh 'gealbhán ceoil' deas mar ainm air fosta. Dhá ainm a tháinig chun tosaigh go deas nádúrtha ar theacht an éin bhig seo go Toraigh gan coinne.
#
Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Coastal Birds
— Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Coastal Birds
— Reiltys Ellan Vannin (feicthe 2025). Kemmyrk Nadoor Ashoonagh ny h-Ayrey
