« »
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  Sineacha
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
(mammalia)
(sineacha)
(mammals)
A thaobh Biolbo a' coiseachd gu sgeilmeil a dh'ionnsaigh an t-solais dheirg, cha chreid mi gun caraicheadh ciabhag air easag mar thoradh air.
[td 31, An Hobat]
Maidir le Biolbó agus é ag siúl go fáilí i dtreo an tsolais deirg, ní dóigh liom go gcorródh easóg ribe dá féasóg á chloisteáil.
[lch 30, An Hobad]
As for Bilbo walking primely towards the red light, I don't suppose even a weasel would have stirred a whisker at it.
[p 45, The Hobbit]
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  Sineacha
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
"Ná cuirtear ‘an mhinc Eorpach’ orm! Is mise ‘an nórca’… Fear de fhinte dúchais na hEorpach atá i mbaol a dhul in éag. Déanaimis neamh-aird ar an Bhéarla nuair a bhímid ag iarraidh ainm Gaelach a chur ar Mustela lutreola. Déanaimis mar a dhéanann teangacha eile san Eoraip, .i. bíodh ainm dá chuid féin ar an ainmhí seo. Ná cuirimis ‘minc‘ air a thuilleadh. Cé gur macasamhail an mhinc Mheiriceánach é, níl an ‘American mink’ congárach leis an ‘European mink‘ i dteaghmach na n-easóg. Agus de dheasca an droch-chlú atá ar an mhinc Mheiriceanach in Éirinn agus go mór sa Bhreatain, táthar ann inniu gur cuma leo fán seachrán ina bhfuil an nórca: tá Mustela lutreola i mbaol a dhul in éag ón domhan! Tá an mhinc Mheiriceánach ag déanamh scrios ar an nórca ar Mhór-Roinn na hEorpa; agus tá an baol ann go rachaidh sé in éag ar fad ón domhan! Mar gheall ar an droch-ainm sin atá curtha ar an ‘European mink’ mar gheall ar an droch-chlú atá ar a ‘mhacasamhail’." [Foinse: https://andulradoirgaelach.wordpress.com/2018/01/04/na-cuirtear-an-mhinc-eorpach-orm-is-mise-an-norca/#more-330; feicthe: 16.09.2025]
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  Sineacha
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
LATNeogale vison (current)
Neovison vison (older synonym)
Mustela vison (older synonym)
(mammalia)
GLEmincbain. caint na ndaoine
(sineacha)
(mammals)
"Déanaimis neamh-aird ar an Bhéarla nuair a bhímid ag iarraidh ainm Gaelach a chur ar Mustela lutreola. Déanaimis mar a dhéanann teangacha eile san Eoraip .i. bíodh ainm dá chuid féin ar an ainmhí seo. Ná cuirimis ‘minc' air a thuilleadh." [Foinse: https://andulradoirgaelach.wordpress.com/2018/01/04/na-cuirtear-an-mhinc-eorpach-orm-is-mise-an-norca/#more-330; feicthe: 16.09.2025]
"Dealbhán 2. An mhinc (Mheiriceánach) (Neovison vison). Fine de chuid Mheiriceá atá ionrach san Eoraip, agus atá ag cur an nórca (Mustela lutreola) i mbaol." [Foinse: https://andulradoirgaelach.wordpress.com/2018/01/04/na-cuirtear-an-mhinc-eorpach-orm-is-mise-an-norca/#more-330; feicthe: 16.09.2025]
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Birds
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
(eòin)
(éanlaith)
(eeanlee)
(birds)
Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Coastal Birds
— Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Coastal Birds
— Reiltys Ellan Vannin (feicthe 2025). Kemmyrk Nadoor Ashoonagh ny h-Ayrey
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia  »  Lagomorpha
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia  »  Lagomorpha
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  Sineacha  »  Lagomorpha
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia  »  Lagomorpha
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia  »  Lagomorpha
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia  »  Lagomorpha
genus  »  age  »  young
genus  »  age  »  young
cineál  »  age  »  young
genus  »  age  »  young
type  »  age  »  young
genus  »  age  »  young
GLEpatachán
Corca Duibhne: 
(sinigh)
(mammals)
Coinín óg. Cuirtear 'patachán' ar an ghiorria óg fosta.
Ua Maoileoin, Pádraig (2000). Dúlra Duibhneach
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  Sineacha
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Nuair a theighthear amach tráthnóna fá choinne na gcaorach le h-iad a chur isteach i na gcuid bóitheach scairtear mar seo ortha "Mea, Mea, Mea", agus cruinnigheann na caoraigh agus na h-uain go dtí taobh a chéile.
Foinse: https://www.duchas.ie/en/cbes/4428396/4404141/4514116?transcribe=true [feicthe: 14.10.2025]
Collector: Séamus Mac Géidigh, Machaire Uí Rabhartaigh
Informant: Seán Mac Fhlaithbheartaigh (83), Machaire Uí Rabhartaigh
Teacher: Seán Ó Gallchobhair, Machaire Uí Rabhartaigh
— www.duchas.ie
Ag Scairtigh ar na hAinmhithe
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Birds
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Birds
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Cainnt nan Eun
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata
Biota  »  Animalia  »  Chordata
Beathra  »  Animalia  »  Chordata
Biota  »  Animalia  »  Chordata
Biota  »  Animalia  »  Chordata
Biota  »  Animalia  »  Chordata
familia  »  genus  »  species
familia  »  genus  »  species
familia  »  genus  »  species
familia  »  genus  »  species
family  »  genus  »  species
familia  »  genus  »  species
(aves)
(eòin)
GLEcailleach dhubh (ULADH; CONNACHT; MUMHAN)
Dún na nGall: Rann na Feirste (GLE-1), Toraigh (GLE-4), Maigh Eo: Gaoth Sáile (GLE-2), Port Láirge: An Rinn (GLE-5)
murúchaill (éag. murdhúchaill, murdhubhchaill) (ULADH)
Dún na nGall: Rann na Feirste (GLE-3)
treathlach (éag. treathlar)Toraigh caint na ndaoine (Antóin Ó Mianáin [2024]; Jimmy McGinty [2025]; GLE-5)
(éanlaith)
(birds)
LAT-1: It is not clear of English's distinction of 'the cormorant' (Phalacrocorax carbo) and 'the shag' (Gulosus aristotelis) over the years (see: Íomha 'LAT-1' thíos); and furthermore, the ability to distinguish between the two species must be questioned on various levels. In dictionaries, were the questionners and the respondants referring to the same species? Were they looking at the same bird, and did they both understand that there was a distinction that is, or may have been, made?
GLE-1. Seosamh Mac Grianna [Rann na Feirste, Dún na nGall]. "Teach an Chrochadóra" (aistriúchán)
GLE-2. Seán Ó Ruadháin [Gaoth Sáile, Maigh Eo]. "An Mothall Sin Ort". Tá ceist ann, áfach. As siocair go bhfuil 'cailleach dhubh' agus 'broigheall' luaite ag Seán Ó Ruadháin san abairt chéanna, an ainmneacha difiúla iad (.i. 'cailleach dhubh' & 'broigheall') ar 'Phalacrocorax carbo' aige, nó an bithghnéithe/speicis difiúla aige iad?
GLE-3. Foinse: Maolcholaim Scott (eolas ó bhéal, 2024) - chuala Maolcholaim an téarma ag XXXX (Rann na Feirste)
GLE-4. Foinse: bileog eolais fá na héanacha istigh i dToraigh. CEIST: an é seo focal don 'treathlach' agus don 'duibhéan' araon?
GLE-5: comhrá le Antóin Ó Mianáin (2024) ar thuras 'Colmcille'; agus comhrá le Jimmy McGinty (2025) ar an difear idir 'treathlach' agus 'duibhéan' le linn cúrsa le Oideas Gael. An leagan éagsúil, 'treathlach', le fáil in Hamilton.
'Ag teacht anuas go dtí an cladach dó, rinne na faoileógaí doicheall roimhe, agus sgread siad go géar cianach, agus chroith na cailleachaí dubha a gcuid eiteóg fada air, agus d'imthigh na píobairí trágha nuair a tháinig sé i n-aice leó.'
— Mac Grianna, Seosamh [Rann na Feirste, Dún na nGall] (1935). Teach an Chrochadóra (aistriúchán)
'Mar an gcéanna, nuair a thigeas an rón agus an broigheall agus an chailleach dhubh isteach ar an gcladach níl an doineann i bhfad uait.'
— Ó Ruadháin, Seán [Gaoth Sáile, Maigh Eo] (1967). An Mothall Sin Ort
Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Coastal Birds
— Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Coastal Birds
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Birds
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
(eòin)
GLEcorr (mhara) caighdeán cúng / meanraimis
corra (iol. corraí) caint na ndaoine
Ciarraí: 
(éanlaith)
CIALL: Treathlach (Phalacrocorax carbo) óg sa néad.
MEANING: nestling of gannet [FGB]
Corraí is ainm dos na gearrcaigh a bhíonn age sna gainnéid agus an uair a bhíd siad aibidh is saill iad go léir agus is ar an gcloich is lugha aca san a bheireann na gainnéid ar fad agus níl aon radharc ach a mbíonn de sna h-éin óga ann. Bhíodh bád agus dáréag fear innte ag faire na cloiche, í amuich ó’n maighistir talmhan agus iad díolta go maith. (XVII - AN OBAIR AGUS AN SEACHRÁN)
— Ó Criomhthainn, Tomás (1929). An tOileánach
Connacht (Indreabhán)
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  Sineacha
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
(mammalia)
(sineacha)
(mammals)
Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Whales, Dolphins and Porpoises
— Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres Natoinal Nature Reserve. Whales, Dolphins and Porpoises
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Birds
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
LATPoecile atricapillus [Cainnt nan Eun] (??? This species's song? Check 'www.xeno-canto.org' against Highland Village Museum's photo + audio in YouTube...)
Poecile hudsonicus [Cainnt nan Eun] (This species's song? Check 'www.xeno-canto.org' against Highland Village Museum's photo + audio in YouTube...)
(aves)
GLAcailleachag [Cainnt nan Eun]
-: ANCHOR WORD FOR ENTRY
(eòin)
(eeanlee)
ENGchickadee [call] (species?)
(birds)
Question: But is Poecile hudsonicus rare in Cape Breton??? https://www.capeandislands.org/in-this-place/2020-12-09/the-rare-and-mysterious-boreal-chickadee
Question: Is the Highland Village Museum's YouTube video correct in matching the 'chickadee' photo with the correct bird call, and with the correct bird referred to in Gaelic? Is the call from a chickadee or a titmouse or a tit? Are these words interchangeable in Cape Breton English, or do they differentiate various types of tit-like birds?
Cainnt nan Eun
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Actinopterygii
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Actinopterygii
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  éisc
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Actinopterygii
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  fish
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Actinopterygii
(éisg)
'iasgán carraige'Gaillimh caint na ndaoine (Féach na samplaí)
(éisc)
(eeastyn)
ENGgoby
(fish)
Má tá carraigreacha san áit is dócha gurb éard a chífeas tú séaclaí agus mic siubháin [féach Pictiuit I (1 agus 2)] mar is imeasg na gcarraig a chomhnuigheas an dá chineál seo. (Lch 1)
— Mac Giollarnáth, Seán (1947). Cladach na Fairrge
Féadfaidh tú sa gcaoi sin breith ar roinnt cineálacha de na maca siubháin agus ar iasgáin nach iad. (Lch 2)
— Mac Giollarnáth, Seán (1947). Cladach na Fairrge
Is mar gheall ar an gcaoi ina ngreamuigheann sé don'n chloich a baisteadh iasgán carraige ar an mac siubháin. (lch 2)
— Mac Giollarnáth, Seán (1947). Cladach na Fairrge
EOLAÍ PÓCA: de Bhaldraithe, Padraic [aistritheoir] (1996). Cladach & Farraige
Mac Giollarnáth, Seán (1947). Cladach na Fairrge
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  Sineacha
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Mammalia
GLEtrunc (eilifinte) caighdeán cúng / meanraimis
umbócó (eilifint)ias. téarma nua na ndúlradóirí (GLE-1)
GLE-1: iascht ó Lingala (emboko) agus ==Kikongo (emboko) umboko (Zulu)
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Birds
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
(eòin)
(éanlaith)
(eeanlee)
(birds)
Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Heathland and Open Country Birds
— Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Heathland and Open Country Birds
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Amphibia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Amphibia
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  Amphibia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Amphibia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Amphibia
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Amphibia
GLA (Seall: https://mcla.ug/froganna.html)
GLE (Amharc: https://mcla.ug/froganna.html)
loscán láibe caint na ndaoine
Indreabhán: 
GLV (Faik: https://mcla.ug/froganna.html)
Connacht (Indreabhán)
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Birds
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
(eòin)
GLEcíorbhuí caighdeán cúng / meanraimis
diairmín caint na ndaoine (MUMHAN)
Corca Duibhne: 
(éanlaith)
(eeanlee)
(birds)
Ua Maoileoin, Pádraig (2000). Dúlra Duibhneach
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Actinopterygii
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Actinopterygii
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  éisc
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Actinopterygii
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  fish
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Actinopterygii
(pisces)
(iasc)
(fish)
Reiltys Ellan Vannin (feicthe 2025). Does your catch match up?
— Reiltys Ellan Vannin (taken 2025)
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Actinopterygii
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Actinopterygii
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  éisc
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Actinopterygii
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  fish
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Actinopterygii
genus  »  age  »  adult  »  caite
genus  »  age  »  adult  »  caite
cineál  »  age  »  adult  »  caite
genus  »  age  »  adult  »  caite
type  »  age  »  adult  »  spent
genus  »  age  »  adult  »  caite
BRÍ: Bradán caite i ndiaidh dó scéitheadh
DEFINITION: A spent salmon after spawning
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Birds
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
genus  »  sexus  »  femina
genus  »  sexus  »  femina
genus  »  sexus  »  femina
type  »  sex  »  female
genus  »  sexus  »  femina
(eòin)
GLEMáirín an triúis (AIRE! - GLE-1)
(éanlaith)
(eeanlee)
(birds)
GLE-1: N.B. 'Máirín an triubhais' = Sylvia atricapilla [femina] / blackcap [hen], de réir Dinneen.
— Ó Dónaill (1977). FGB
#
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Beathra  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Birds
Biota  »  Animalia  »  Chordata  »  Aves
(eòin)
(éanlaith)
(birds)
Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Heathland and Open Country Birds
— Treisht Bea-Feie Vannin (feicthe 2025). Ayres National Nature Reserve. Heathland and Open Country Birds
« »
Na Gaeil agus an Dúlra - Téarmaí
Creative Commons Attribution 4.0 International